Pokolenie lat 90. było pierwszym, które doświadczyło takiej mnogości programów telewizyjnych i produkcji filmowych. Które z nich najmocniej zapadły wam w pamięć? Kolorowe lata 90. Lata 90. wspominamy z nostalgią i z nutką sentymentu. Powodem może być fakt, że w ostatniej dekadzie XX wieku nastąpiło rozluźnienie konsumpcyjne i kulturalne. Upadek ZSRR i Żelaznej kurtyny otworzył nowe możliwości rozwoju, zaczęły powstawać pierwsze restauracje szybkiej obsługi, półki sklepów zapełniły się produktami, o których wcześniej można było jedynie pomarzyć. Dostęp do telewizyjnych i kinowych nowości stał się powszechniejszy. To właśnie w latach 90. swój początek miały pierwsze prywatne stacje telewizyjne w Polsce. Pierwszym komercyjnym kanałem został Polsat, który rozpoczął emisję 5 grudnia 1992 roku o 16:30, na zawsze oblicze polskiej telewizji – i nie tylko dlatego, że widz po raz pierwszy doświadczył przerywania programu reklamami. Stacja wprowadziła pierwszy talk-show w Polsce. “Na każdy temat” rozpoczął swoją emisję w 1993 roku i był obecny na ekranie przez blisko dziewięć lat. To w latach 90. Rozpoczęła się coroczna emisja “Kevina samego w domu”, filmu, który na stałe zagościł do świątecznej ramówki jako obowiązkowy must-see. W ostatnich latach słupki oglądalności zaczęły spadać, zarząd stacji podjął więc decyzję o usunięciu dzieła z grudniowego programu. Informacja ta wywołała sprzeciw internautów, którzy zasypali stację prośbami o wycofanie się z tej decyzji. Apel widzów został wysłuchany, “Kevin” został uratowany. W tym roku ponownie zobaczymy go na antenie stacji. Kultowe seriale i filmy lat 90. / "Kevin sam w domu" / Materiały prasowe Foto: Materiały prasowe Macaulay Culkin/ Kimberly White / Getty Images Foto: Getty Images Kultowe filmy i seriale lat 90. Lista produkcji, które spragniony rozrywki obywatel mógł obejrzeć zaczynała się rozrastać. Swoją ofertę zaczynały poszerzać też stacje publiczne. Już wkrótce, o uwagę post-prlowskiego widza walczył kryminalny “Żar tropików” (1991-1993), sensacyjny “Strażnik Teksasu” czy przygodowy “SeaQuest”z pamiętną rolą Roya Sheidera i nieżyjącego już Jonathana Brandisa, pierwszego idola nastolatek. Widzowie mieli również możliwość śledzenia takich obyczajowych seriali jak “Przystanek Alaska” (1990-1995) i “Ostry dyżur” (1994-2009), który przeplatał zawodowe dramaty bohaterów z prywatnymi. To właśnie wtedy rozbłysła gwiazda George’a Clooneya, aktualnego męża Amal Clooney, prawniczki i aktywistki. Młodzież również miała w czym wybierać. Na liście pozycji, które poruszały problemy nastolatków była australijska "Szkoła złamanych serc", kultowy "Beverly Hills 90210" czy obyczajowe "Jezioro marzeń". Pod koniec dekady swoją emisję miał również "Roswell: W kręgu tajemnic" z niezapomnianą piosenką Dido. W tym roku, za pośrednictwem HBO premierę miał "Roswell: W Nowym Meksyku", który luźno czerpał ze swojego pierwowzoru. Serial spotkał się z mieszanymi recenzjami, w których przeważa opinia, że unowocześniona wersja została pozbawiona charakterystycznego klimatu, który posiadał show z 1999 roku. Prawdziwym hitem był również "Doogie Howser, lekarz medycyny" z Neilem Patrickiem Harrisem w roli tytułowej. Amerykański show opowiadał o nastolatku obdarzonym ponadprzeciętną inteligencją. Swoje umiejętności Howser wykorzystywał, by nieść pomoc innym. Serial rozpoczął swoją emisję we wrześniu 1989 roku i był pokazywany na antenie polskiej telewizji do 1993 roku. "Słoneczny patrol" - serial z pieprzykiem Niekwestionowanym hitem był również “Słoneczny patrol” (1989-2001). Przygody ratowników i ratowniczek ze słonecznej, kalifornijskiej plaży rozpalały nie tylko telewizory. Serial, którego bohaterowie paradowali w skąpych i opinających ciało strojach zyskał miano kultowego. Na fali popularności amerykańskiego show zyskała Pamela Anderson, później okrzyknięta symbolem seksu, który rozpalał wyobraźnię widza. Postać Parker była nieustraszona, odważna i pewna siebie. W świecie męskich fantazji i wyobrażeń o kobietach stanowiła pewnego rodzaju fenomen. Filmowi twórcy postanowili zarobić na popularności Pameli Anderson i zaangażowali ją do "Żylety", adaptacji komiksu, w którym protagonistka, ubrana w ultra seksowny strój walczy ze złem. Obraz został zmiażdżony przez krytyków, a główna aktorka otrzymała za tę rolę Złotą Malinę. Kultowe seriale lat 90 / "Getty Images" /GettyImages Foto: Getty Images Pamela Anderson / Barry King / GettyImages Foto: Getty Images Seriale i filmy lat 90 / "Żyleta" / Materiały prasowe Foto: Materiały prasowe Występujący w "Słonecznym patrolu" David Hasselhoff jedynie wzmocnił status gwiazdy. Urodzony w Baltimore aktor podbił serca Europejczyków, gdy w sylwestrową noc 1989 roku wystąpił na berlińskim murze przed 500 tys. tłumem. Podrygując w rytmie disco, ubrany w mieniącą się lampkami skórzaną kurtkę Hasselhoff wyśpiewał „Looking for Freedom”. Hymn na rzecz wolności utrzymywał się na szczytach list przez wiele tygodni. Kobiety małego i dużego ekranu Oprócz postaci Parker, małym ekranem rządziła Jane Seymour jako "Doktor Quinn". Perypetie kobiety-lekarki w zdominowanym przez mężczyzn świecie można było śledzić w latach 1993-1998. Widzów szczególnie rozpalał wątek romansu między główną bohaterką a zbuntowanym Sullym, granym przez Joe Lando. Lucy Lawless dzięki tytułowej roli w "Xenie: Wojowniczej księżniczce" została ikoną feministek. Jako niezłomna wojowniczka, która stawiała opór najgroźniejszym przeciwnikom stanowiła symbol women-power. Dziś Nowozelandka jest aktywistką i wspiera"Greenpeace". Prawdziwie kobiecą siłę symbolizowała również nieustraszona Buffy z serialu "Buffy: Postrach wampirów". Sarah Michelle-Gellar, jako nieustraszona nastolatka walczyła z demonami - nieraz dużo potężniejszymi od siebie. Zainteresowaniem cieszył się również wątek zakazanej miłości między filigranową bohaterką a wampirem. Kultowe seriale lat 90. / Xena: Wojownicza księżniczka / Materiały prasowe Foto: Materiały prasowe Kultowe seriale lat 90. / "Buffy: Postrach wampiró" / Materiały prasowe Foto: Getty Images W siłę zaczęli rosnąć przedstawiciele młodego pokolenia. Tytułową rolą w "Romeo i Julii" (1996) Baza Luhrmanna swoją karierę rozpoczęła Claire Danes, dziś laureatka wielu nagród za serial "Homeland". Leonardo Dicaprio, kojarzony już z roli niepełnosprawnego chłopca w "Co gryzie Gilberta Grape'a" został okrzyknięty idolem nastolatek. Rola w "Titanicu" (1997), ugruntowała tę pozycję i uczyniła z młodego aktora niekwestionowaną ikonę ekranu. Kate Winslet Sam film Jamesa Camerona okazał się być prawdziwym fenomenem. Dramat o zakazanej miłości na tonącym statku został nagrodzony 11 Oscarami i został pierwszym filmem w dziejach, którego wpływy z biletów przekroczyły miliard dolarów. W 2019 roku musiał ustąpić finałowi MCU "Avengers: Koniec gry". Kate Winslet i Leonardo DiCaprio / Jim Smeal GettyImages Foto: Getty Images Leonardo DiCaprio i Kate WInslet / Kevin Mazur / GettyImages Foto: Getty Images Artystyczny eksperyment Swoją emisję miał również kultowy serial Davida Lyncha. “Miasteczko Twin Peaks” (1990-91) to dziś dzieło kultowe, na który zwraca się uwagę przede wszystkim ze względu na wartość artystyczną. Amerykański reżyser długo kazał czekać swoim wielbicielom na kontynuację dzieła. “Twin Peaks” z 2017 roku to artystyczny performance, który przekroczył ramy tradycyjnej produkcji telewizyjnej. Programy dla dzieci i młodzieży lat 90. Wspominając filmy czy seriale tamtej kolorowej epoki nie należy też pomijać kultowych programów rozrywkowych i edukacyjnych. “30 ton – lista, lista przebojów” dawała melomanom szansę zapoznania się z muzycznymi nowościami. “5-10-15" rozpoczął swoją emisję w 1983 roku, ale w latach 90. wywarł na młodych widzach ogromne wrażenie. Wśród prezenterów programu można wymienić Małgorzatę Halber, Marcina Tyszkę, Piotra Kraśko. W programie TVP, który emitowano w soboty pojawiła się również Barbara Nowacka, Sandra Walter i Maria Niklińska. Nie mniejszy wpływ na wyobraźnię młodych widzów miała “Ciuchcia”. Głównymi bohaterami były kukiełki Kulfon i Monika, nie zabrakło również chwytliwej piosenki, czyli “Kulfon, co z ciebie wyrośnie”. W latach 90. pojawiło się coraz więcej programów przyrodniczych. Polski widz mógł zapoznać się z dokumentami sir Davida Attenborough (choćby “Życie ptaków: z 1998). Ach, ten Bond Lata 90. w kinie to wysyp prawdziwych filmowych hitów ociekających akcją i sensacją. Można wymienić tu choćby "Speed" z Sandrą Bullock, czy przygodowy "Wodny Świat" z Kevinem Costnerem. Film, w którym główny bohater - posiadający skrzela za uszami - walczy z Palaczami i pije przefiltrowany mocz okazał się finansową klapą, ale wśród pokolenia wychowanego w latach 90. wspominany jest z sentymentem. Ogromne emocje wzbudzała siedemnasta odsłona przygód Jamesa Bonda. "GoldenEye" (1995) pojawił się na ekranach blisko sześć lat po premierze ostatniej części. Tytułowa rola przypadła Pierce'owi Brosnanowi. Sensację wzbudzał również fakt, że partnerkę agenta 007 zagrała polska aktorka Izabela Scorupco. W filmie wcieliła się w rosyjską naukowczynię, która pomaga Bondowi w walce ze złem. "GoldenEye" / Frank Trapper/Corbis via Getty Images Foto: Getty Images Połowa lat 90. stanowiła punkt zwrotny w karierze Antonio Banderasa. Jako pałający zemstą El Mariachi w hollywoodzkim "Desperado" (1995) likwidował wrogów bronią ukrytą w futerale na gitarę. Złośliwi twierdzą, że występem w filmie Banderas zdewastował nie tylko meksykańskie miasteczko, ale też swoją karierę. Stawiający swoje pierwsze aktorskie kroki w filmach Pedro Almodóvara hiszpański aktor dał się zaszufladkować jako macho-seksbomba. Występ w tegorocznym "Bólu i blasku" przywróciła należne mu uznanie. W polskim kinie również nie zabrakło emocji. Tu fenomenem okazały się być brutalne "Psy" (1992) Władysława Pasikowskiego z legendarną rolą Bogusława Lindy. Teksty takie jak: "A kto umarł, ten nie żyje", czy "bo to zła kobieta była" wpisały się w popkulturę i były stosowane także w życiu codziennym. Kultowe filmy lat 90 / "Psy" / Materiały prasowe Foto: Ofeminin Produkcje lat 90. promowały złe wartości? Produkcje, które oglądano w latach 90. przesunęły granice ekranowego tabu, oswajając widza z przemocą i brutalnością. Na ekranie pokazywać obrazy i poruszano tematy, które do tej pory były dla przeciętnego widza niedostępne. Prawdziwym fenomenem okazała się seria filmów "Krzyk" Wesa Cravena z Neve Campbell i Courtney Cox w rolach głównych. Motyw zamaskowanego mordercy, który sztyletował swoje ofiary był później często powielany w satyrach, w "Strasznym filmie". Dziś zamiast grozy wzbudza raczej uśmiech politowania. Kultowe filmy lat 90. / "Krzyk" / Materiały prasowe Foto: Materiały prasowe Prywatnym stacjom telewizyjnym nierzadko zarzucano szerzenie kultury niskiej, przeciwnicy przekonywali, że większość emitowanych wówczas produkcji nie ma odpowiedniej wartości i zatruwa ludziom umysły. Pod koniec dekady w telewizji pojawiła się “Różowa landrynka”, program erotyczny, który swoją emisję miał w późnych godzinach wieczornych. Już sama nazwa programu wywoływała wiele emocji i kontrowersji. Do końca XX wieku nie istniały oficjalne regulacje, które chroniłyby małoletnich widzów przed niestosownymi treściami. Obowiązek wyświetlania właściwych oznaczeń został wprowadzony dopiero w 2004 roku. Programy, które jeszcze niedawno oznaczano czerwonym kwadratem znajdują się w porannych ramówkach stacji kablowych można obejrzeć w każdej chwili, za pośrednictwem platform streamingowych. Bogactwo i dostępność różnorodnych treści w telewizji i kinie lat 90., a także zniesienie cenzury były rozluźnieniem po czerwonej epoce. Seriale i filmy stanowiły formę eskapizmu i ukształtowały wyobraźnię ówczesnej młodzieży, zarażając ją pragnieniem wolności. Mały ekran telewizora otwierał przed widzem nieograniczone możliwości. Z domowego fotela można było przenieść się do słonecznej Kalifornii czy innych miejsc, które obiecywały przygodę i rzeczywistość - zgoła inną od tej zwykłej, w której jeszcze przez długi czas utrzymywał się zapach żelaznej kurtyny. Zobacz również: Popularne trendy lat 90., o których wolałybyśmy zapomnieć. Oby nigdy nie wróciły! Jaka była moda lat 90.? Totalny chaos na granicy kiczu Gra w kolory: lata 90. w modzie